L'association Vignerons & Terroirs de Lantignié

In 2015 zette wijnmaker Frédéric Berne de eerste stap naar de oprichting van een associatie van wijnmakers in Lantignié, met als doel het unieke terroir van de regio te promoten door middel van milieuvriendelijke wijnbouwpraktijken. Dit initiatief leidde in 2017 tot de oprichting van de vereniging Vignerons & Terroirs de Lantignié, een collectief van wijnbouwers, wijnhandelaren en partners die vastbesloten zijn om een nieuwe Beaujolais-wijn te creëren: Cru Lantignié. De vereniging combineert een sterke ecologische en sociale betrokkenheid met een gedeelde visie op duurzame en bewuste wijnbouw.

Agro-ecologisch

Onder het motto Seul on va plus vite, ensemble on va plus loin, groeide de vereniging gestaag, met name dankzij de toetreding van jonge, gepassioneerde wijnmakers. Door samen te werken binnen een georganiseerde structuur kunnen ze een alternatieve benadering van wijnproductie ontwikkelen en promoten. Ze willen zoeken hoe men duurzame en bewuste wijnbouw op de beste manier kan brengen, want dit is niet zonder risico, zeker als beginnende, jonge wijnmaker, die voor een tal van onzekerheden te kijk staat bij het begin van hun vakmanschap.

De VTL richt zich op agro-ecologie als fundamenteel principe in hun wijnbouwpraktijken. Een concept die drie dimensies omvat die samen de basis vormen van een duurzame landbouw: ecologisch, economisch en sociaal, die samen de basis vormen van duurzame landbouw.

Ecologisch

Op ecologisch vlak betekent het dat er optimaal gebruik wordt gemaakt van natuurlijke hulpbronnen en diensten. Het toepassen van milieuvriendelijke methoden en het verbieden op chemicaliën zoals synthetische pesticiden, herbiciden en fungiciden.

Omdat klimaatverandering een groeiende uitdaging voor wijnbouwers is en wellicht de komende jaren nog ingrijpender zal worden, wil de VTL zich hierop voorbereiden en passen ze verschillende agronomische technieken toe. Zo worden bomen geïntegreerd in de wijngaarden en worden de rijen tussen de wijnstokken beplant met een divers mengsel van gewassen. Dit helpt om de bodem te stabiliseren, erosie te verminderen en koolstof op te slaan, wat bijdraagt aan een beter behoud van water en voedingsstoffen in de grond.

Deze methodes zorgen ervoor dat de wijngaarden beter bestand zijn tegen de steeds hetere en drogere klimatologische omstandigheden en versterken tegelijkertijd de natuurlijke vruchtbaarheid van de bodem. Door deze benadering VTL niet alleen duurzame wijnbouw, maar ook de toekomst van Lantignié als een regio die wijnen van hoge kwaliteit voortbrengt, met respect voor zowel het milieu als de gemeenschap.

Economisch

Economisch gezien zet de vereniging in op efficiëntie door gezamenlijk aankopen van zaden, bomen en wijnbouwmateriaal te organiseren. Daarnaast wordt er gewerkt aan een herstructurering van de wijngaarden met ergonomische teelttechnieken, zoals hoger groeiende wijnstokken, die het werk verlichten en efficiënter maken zonder in te boeten op kwaliteit.

Sociaal

Op sociaal vlak draait agro-ecologie bij VTL om het ondersteunen van jonge wijnbouwers, het collectief uitdragen van de waarden en methodes van duurzame wijnbouw, en het bieden van onderlinge hulp bij tegenslagen. Zo ontstaat een eerlijke en levensvatbare vorm van landbouw, waarin samenwerking en kennisdeling centraal staan. Dankzij deze gedeelde inzet kunnen de wijnmakers niet alleen hun wijnen verfijnen, maar ook hun positie binnen de wijnwereld versterken.

Lantignié Cru

Een belangrijke doelstelling van de vereniging is de erkenning van Lantignié als een Cru du Beaujolais. Dit streven wordt ondersteund door een reeks strikte productieregels en milieunormen. Om de kwaliteit en duurzaamheid van hun wijnen te waarborgen, heeft de vereniging stapsgewijs strengere specificaties ingevoerd. In 2019 werd het gebruik van synthetische meststoffen verboden, gevolgd door een verbod op synthetische pesticiden (met uitzondering van onkruidverdelgers) in 2020. Vanaf 2024 wordt biologische certificering verplicht voor alle leden van de vereniging. Deze verplichtingen worden nauwgezet gecontroleerd. De belangrijkste punten uit de productieregels van de VTL:

1. Beperkt rendement: Het rendement is beperkt tot 50 hl/ha voor rode wijnen en 64 hl/ha voor witte wijnen.
2. Verbod op chemische meststoffen: Het gebruik van synthetische chemische meststoffen is verboden.
3. Beperking op chemische bestrijdingsmiddelen: Synthetische bestrijdingsmiddelen (behalve onkruidverdelgers) zijn niet toegestaan.
4. Verbod op synthetische onkruidverdelgers: Onkruidverdelgers uit synthetische chemie zijn verboden vanaf 1 januari 2023, met een overgangsperiode.
5. Gebruik van inheemse gisten: Het gebruik van inheemse gisten wordt aangemoedigd om het terroir beter tot uitdrukking te brengen.
6. Maximale SO2-gehaltes: Het zwavelgehalte mag niet hoger zijn dan 100 mg/l voor rode wijnen en 150 mg/l voor witte wijnen.
7. Beperking op warme maceratie: Om de typiciteit van de wijnen te behouden, wordt het gebruik van warme pre-fermentatiemaceratie beperkt.
8. Latere verkoopdatum: De wijnen mogen pas vanaf 15 maart van het jaar na de oogst op de markt worden gebracht.
9. Verplichte naleving en controle: Leden van de vereniging verbinden zich ertoe deze regels te respecteren, met jaarlijkse controles door een certificeringsinstantie.

De regels zijn opgesteld om de kwaliteit en identiteit van de wijnen uit Lantignié te waarborgen en te versterken, zodat er jaar na jaar kwaliteitswijnen worden geproduceerd die de status van een Cru rechtvaardigen. Zo ligt het toegestane rendement bij een gewone Beaujolais Villages op 58 hl/ha, terwijl de wijnmakers van de VTL zichzelf beperken tot 50 hl/ha. Daarnaast wordt er gestreefd naar een meer natuurlijke en doordachte aanpak in de kelder. Inheemse gisten worden bij voorkeur gebruikt en technieken zoals thermovinificatie worden afgeraden. Het gaat om symbolische keuzes die richting geven aan stijl en visie. Ook wordt er overwogen om de commerciële vrijgave van de wijnen te verschuiven van december naar maart, zodat de wijnen meer tijd krijgen om zich te ontwikkelen en zo ook betere kwaliteit leveren.

De AOP-creatie effect werkt verbindend, jaarlijks komen er gemiddeld 2 wijnmakers bij de associatie terwijl dat de jaren voor de associatie de wijnmakers in Lantignié afnam. Een van de meest opvallende cijfers is de evolutie van de biologisch verbouwde percelen die in de afgelopen 5 jaar ook vervijfdubbeld zijn.

De associatie staat in contact met Ronan Raffray, een hoogleraar privaatrecht en doceert wijnbouw- en wijnrecht aan de Universiteit van Bordeaux. In 2023 introduceerde hij het concept van een appellation d’origine durable (AOD): een duurzame oorsprongsbenaming die terroir koppelt aan milieukwaliteit. Met zijn collectieve aanpak, de keuze voor biologische teelt en de nadruk op biodiversiteit, zou Lantignié zelfs de eerste AOD van Frankrijk kunnen worden. Een modelregio waar duurzame wijnbouw en terroir-expressie hand in hand gaan.

​Lantignié streeft er niet alleen naar om een voortrekker te zijn op het gebied van duurzaamheid, maar ook om de eerste Cru in de Beaujolais te worden die witte wijnen onder de Cru-benaming produceert. Traditioneel staan de Beaujolais Crus bekend om hun rode wijnen van de gamay-druif, terwijl witte wijnen voornamelijk afkomstig zijn uit de appellaties Beaujolais en Beaujolais Villages. De wijnmakers van Lantignié zetten zich echter in om de kwaliteit en het unieke karakter van hun witte wijnen, gemaakt van de Chardonnay-druif, te benadrukken en erkenning te krijgen binnen de Cru-status.​

Deze ambitie sluit aan bij een bredere trend in de regio, waarbij meerdere wijnmakers het potentieel van Beaujolais-witte wijnen onder de aandacht brengen. Bijvoorbeeld, in de zuidelijke regio van de Beaujolais, bekend als de Pierres Dorées, hebben wijnmakers de typische kenmerken van hun witte wijnen benadrukt door de aanduiding Pierres Dorées op hun etiketten te vermelden, als deze aan bepaalde eisen voldoen. Daarnaast streven producenten in gebieden zoals Brouilly naar erkenning van hun witte wijnen als Cru, wat de groeiende erkenning van de kwaliteit van Beaujolais-witte wijnen benadrukt.